Ma ní chữ D và ma ní omega: khác nhau ở đâu, dùng loại nào khi cẩu hàng và siết cáp

Trên kệ hàng có hai chiếc ma ní cùng ghi 2 tấn, cùng cỡ 1/2 inch, giá gần như nhau. Một chiếc thân thẳng như chữ D, chiếc kia phình tròn ở giữa. Nhiều người lấy đại một chiếc vì nghĩ chúng thay được cho nhau. Thật ra phân biệt ma ní chữ D và ma ní omega không khó, và mỗi loại hợp với một kiểu móc dây riêng. Kim Khí Tiến Thành giải đáp ngay sau đây.

Hình dáng và cấu tạo của ma ní chữ D

Ma ní là khóa nối tháo lắp được, gồm một thân thép uốn cong và một chốt xuyên ngang hai đầu thân. Ở ma ní chữ D, hai má thân chạy song song rồi khép lại bằng một cung tròn nhỏ. Nhìn nghiêng, thân và chốt tạo thành đúng hình chữ D.

Lòng trong của loại này hẹp và ngắn, đây là dấu hiệu đầu tiên để phân biệt ma ní chữ D và ma ní omega. Theo catalogue Crosby, chiếc 2 tấn có miệng rộng 21 mm, lòng trong dài 41 mm. Vì thân hẹp, dây hoặc mắt xích móc vào luôn nằm gọn ở giữa và lực kéo đi thẳng theo trục của thân.

Tài liệu tiếng Anh gọi loại này là chain shackle, tức ma ní dùng cho xích. Cái tên nói luôn công việc quen thuộc của nó: nối hai đoạn xích, nối xích với móc, nối một đầu cáp với tai cẩu.

Ma ní chữ D có hai má thân song song, lòng trong hẹp, hợp với lực kéo thẳng hàng

Phân biệt ma ní chữ D và ma ní omega ở phần bầu phình

Ma ní omega có phần thân phình tròn ra như một cái bầu, nhìn giống chữ omega trong bảng chữ cái Hy Lạp. Tên tiếng Anh của nó là bow shackle hoặc anchor shackle.

Cùng cỡ 2 tấn, miệng của hai loại rộng như nhau, đều 21 mm. Nhưng lòng bầu omega rộng tới 33 mm và lòng trong dài 48 mm, dài hơn loại chữ D 7 mm. Khoảng rộng đó là chỗ cho hai, ba nhánh dây cùng nằm mà không chèn lên nhau. Dây đai vải bản rộng cũng trải đều được trong bầu thay vì bị bó lại.

Đổi lại, thân omega chiếm chỗ hơn và nặng hơn một chút. Chiếc 2 tấn chốt vặn nặng khoảng 0,33 kg, trong khi chữ D cùng cỡ nặng 0,29 kg.

Dòng ma ní omega tại Kim Khí Tiến Thành có thân thép carbon rèn nguyên khối, chốt thép hợp kim, tải làm việc từ 0,75 tấn đến 85 tấn.

Bầu phình của ma ní omega cho phép móc nhiều nhánh dây cùng lúc. Ảnh: Vtolaero, phạm vi công cộng, Wikimedia Commons

Phân biệt ma ní chữ D và ma ní omega qua bảng so sánh

Bảng dưới đây gom các điểm khác nhau chính. Số kích thước lấy theo catalogue ma ní của Crosby, loại chốt vặn.

Điểm nhiều người bất ngờ là tải làm việc. Cùng một cỡ, hai loại chịu tải như nhau, ví dụ cỡ 1/2 inch đều là 2 tấn và cỡ 1-1/2 inch đều là 17 tấn. Vì vậy, phân biệt ma ní chữ D và ma ní omega là để chọn theo cách móc dây, không phải theo sức chịu tải.

Cùng cỡ thì tải làm việc bằng nhau, khác nhau ở lòng trong và kiểu móc dây

Chốt vặn, chốt bu lông và cách chọn theo thời gian lắp

Ngoài hình thân, khi phân biệt ma ní chữ D và ma ní omega còn phải xem kiểu chốt. Cả hai kiểu thân đều có hai kiểu chốt phổ biến. Chọn đúng chốt cũng quan trọng như chọn đúng thân.

Ma ní chốt vặn có chốt ren vặn thẳng vào một bên tai thân. Loại này tháo lắp nhanh, hợp với việc nâng rồi đặt xuống, móc rồi tháo liên tục trong ngày. Trước mỗi lần nâng, thợ phải vặn chốt vào hết ren.

Ma ní chốt bu lông có thêm đai ốc và chốt chẻ khóa ở đầu chốt. Loại này dùng cho mối nối lắp lâu dài như giằng cáp, neo cột, hoặc nơi dây có thể trượt trên chốt làm chốt xoay. Chốt chẻ giữ cho đai ốc không tự lỏng.

Nếu buộc phải dùng chốt vặn ở chỗ rung nhiều hoặc lắp lâu ngày, hãng Crosby hướng dẫn buộc thêm dây thép qua lỗ đầu chốt vào thân để chốt không tự xoay ra. Một lưu ý nữa là không để dây chạy cọ vào chốt vặn, ví dụ khi thắt nút thòng lọng, vì dây sẽ vặn chốt lỏng dần.

Chốt mất hoặc hỏng thì thay bằng chốt cùng hãng, cùng cỡ. Theo ASME B30.26, chốt thay thế phải đạt hoặc vượt thông số của nhà sản xuất gốc, nên đừng lấy một con bu lông thường thế vào.

Cách phân biệt ma ní chữ D và ma ní omega khi chọn cho từng việc

Với ma ní cẩu hàng, câu hỏi đầu tiên là có bao nhiêu nhánh dây móc vào thân. Bộ sling hai, ba nhánh gom về một điểm thì dùng omega. Các nhánh dây nằm trong bầu, góc mở giữa hai nhánh ngoài cùng không quá 120 độ. Chốt là nơi móc vào móc cẩu, không móc nhiều nhánh dây vào chốt.

Một dây kéo thẳng, nối xích, hoặc tai cẩu nằm trong khe hẹp thì chữ D gọn hơn. Thân hẹp giữ dây ở đúng tâm nên lực đi thẳng.

Vậy ma ní omega dùng khi nào ngoài việc cẩu? Khi nối đầu cáp với dây đai vải bản rộng, khi móc vào tai neo dày, hoặc khi hướng kéo có thể đổi trong lúc làm việc.

Với việc siết cáp, giằng mái hay neo cột, ma ní nối khuyên đầu cáp với tăng đơ hoặc bát neo. Mối nối này nằm cố định nhiều năm nên chọn loại chốt bu lông có chốt chẻ. Nếu khuyên cáp không có vòng lót, đường kính thân ma ní phải lớn hơn đường kính cáp để cáp không bị gập gắt. Cách căng chỉnh phần còn lại có trong bài cách sử dụng tăng đơ cáp.

Ma ní omega nối khuyên cáp thép với dây đai bản rộng tại điểm neo. Ảnh: Geogast, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

Kéo lệch góc làm ma ní giảm tải bao nhiêu

Tải ghi trên thân chỉ đúng khi lực kéo đi thẳng theo trục của ma ní, tức vuông góc với chốt. Khi lực kéo lệch sang bên, thân bị bẻ ngang và sức chịu tải giảm. Tiêu chuẩn ASME B30.26 của Mỹ quy định mức giảm như sau.

Lấy ví dụ chiếc ma ní 2 tấn. Kéo lệch 30 độ thì chỉ còn tính được 1,4 tấn. Kéo ngang hẳn 90 độ thì còn 1 tấn.

Bảng này áp dụng cho loại chốt vặn và chốt bu lông. Loại chốt tròn trơn chỉ cài chốt chẻ thì không được kéo lệch. Bảng chi tiết theo từng nấc góc nằm trong hướng dẫn sử dụng ma ní của Crosby. Mức giảm này giống nhau ở cả hai loại, nên góc kéo không phải là tiêu chí để phân biệt ma ní chữ D và ma ní omega.

Kéo thẳng được 100% tải, lệch đến 45 độ còn 70%, lệch đến 90 độ còn 50%

Đọc thông số và kiểm tra trước khi dùng

Sau khi phân biệt ma ní chữ D và ma ní omega và chọn đúng loại, bước tiếp theo là đọc thông số. Trên thân ma ní đạt chuẩn luôn có ba thông tin dập nổi: tên hoặc ký hiệu nhà sản xuất, tải làm việc và cỡ. Cách đọc từng ký hiệu có trong bài cách đọc thông số ma ní. Chiếc nào mất chữ, không đọc được tải thì không dùng để nâng.

Ma ní thép carbon của các hãng lớn được thử ở 2 lần tải làm việc và có độ bền tối thiểu gấp 6 lần tải làm việc. Hệ số này là phần dự trữ cho va đập và hao mòn, không phải phần tải được phép dùng thêm.

Trước mỗi ca, thợ nên nhìn qua từng chiếc. Theo ASME B30.26, ma ní phải loại bỏ khi có một trong các dấu hiệu sau:

• Thân hoặc chốt mòn quá 10% kích thước ban đầu.
• Thân bị cong, vặn, giãn, nứt hoặc có vết khía sâu.
• Có vết hàn, vết hồ quang hoặc dấu hiệu bị nung nóng.
• Chốt không vặn vào hết ren hoặc ren hỏng nặng.
• Gỉ rỗ nhiều trên bề mặt.

Ngoài kiểm tra bằng mắt hằng ngày, thiết bị nâng nên được kiểm tra định kỳ ít nhất mỗi năm một lần.

Kim Khí Tiến Thành, đơn vị cung cấp ma ní chữ D và omega đủ tải trọng

Kim Khí Tiến Thành có sẵn ma ní chữ D, chữ U và omega từ 2 tấn đến 25 tấn, thép mạ kẽm và inox. Giá tham khảo theo bảng giá trên trang danh mục: loại 2 tấn từ 30.000 đồng một cái, loại 3,25 tấn 51.600 đồng, loại 4,75 tấn 74.400 đồng, ma ní 17 tấn omega 468.000 đồng. Hàng dùng cho giằng mái có nhóm ma ní siết cáp đi kèm tăng đơ và khóa cáp.

Quý khách chưa chắc nên lấy loại nào chỉ cần gửi tải trọng, số nhánh dây và vị trí lắp. Bộ phận kinh doanh sẽ giúp phân biệt ma ní chữ D và ma ní omega theo đúng nhu cầu, tư vấn loại ma ní cẩu phù hợp và báo giá trong ngày. Gọi hotline 0933 937 577 hoặc liên hệ ngay để được hỗ trợ.

Câu hỏi thường gặp khi chọn ma ní

Ma ní chữ D và ma ní omega cùng cỡ thì loại nào chịu tải hơn?

Cùng cỡ thì tải làm việc bằng nhau. Ví dụ cỡ 1/2 inch của cả hai loại đều là 2 tấn. Khác nhau ở hình thân và kiểu móc dây, không phải ở sức chịu tải.

Móc hai nhánh sling vào ma ní chữ D có được không?

Không nên. Thân chữ D hẹp nên hai nhánh dây chèn lên nhau và kéo lệch thân. Sling nhiều nhánh nên dùng ma ní omega, góc mở giữa các nhánh không quá 120 độ.

Ma ní chốt vặn có dùng để giằng cáp lâu dài được không?

Nên dùng chốt bu lông có đai ốc và chốt chẻ. Nếu buộc phải dùng chốt vặn thì buộc dây thép qua lỗ đầu chốt vào thân để chốt không tự xoay ra.

Kéo lệch 45 độ thì ma ní 2 tấn còn chịu được bao nhiêu?

Theo ASME B30.26, góc lệch từ 6 đến 45 độ chỉ còn 70% tải làm việc, tức khoảng 1,4 tấn. Lệch trên 45 độ đến 90 độ còn 50%, tức 1 tấn.

Khi nào phải bỏ ma ní cũ?

Khi thân hoặc chốt mòn quá 10%, bị cong, nứt, có vết hàn, ren hỏng hoặc không còn đọc được tải trọng dập trên thân.